Posted in Kuwento Kuwenta: A Compendium of Short Stories

Ispesyal a Proyekto

(Ang Maikling Kuwentong ito ay nanalo ng Second Prize sa 3rd Kurit Panlunggaring Literary Contest noong April 5, 2014)

Unonan minuto…
Inakar-binatik ko’y kalsada’y Arellano dia ed Dagupan ya nagmaliw ni amon mas andukdukey ed sayan ngarem. Aanapen na mata’k ed saray amaratal ya manlalako’y dvd tan vcd ed gilig na dalan so ipapasaliw na say maestro’k. Kaukolan ko. Baleg so magmaliw ya kasalat na satan. On, baleg diad pakanengneng ko laotla et anggapo la’y arum ya panpilian ko.
Komaduan minuto…
Kakarapasen ko singkwenta pesos ya inyawat nen Mamang ed siak nen kabwasan. Singa ugaw ya malet ya nauugip so maawang tan araldalem ya bulsa’k.
“Komon et makasumpal ka la anako,” kuan nen Mamang.

“On. Sampot la iyan semestre,” say ebat ko insan ak tinmuek. Kabat kon wala ra sa bengatlan apaulyanan ko legan na masulok ya apatiran taon ya impanaral ko. Mantatrabaho ak legan ya manaaral. Aliwan nagmaliw ya mainomay parad siak ya panbansagen so idago ed eskuwelaan tan pananap na pambilay.
“Saray agagim, kaukolan da met so tulong mo,” inyarum ni neng Mamang legan ya sikato so manpiprito’y tuyon pangalmusalan mi. Kabkabat kon maong so angob na iluluto nen Mamang. Kinmepkep la itan ed laman tan kanonotan ko no panon ya onkekepkep itan ed limak tan ed sulong kon kawes no maminsan ni ingen kada kayari impangan mi.
Maslak et mangiluto si Mamang na samploran piraso na satan insan mi panaapagan mi kaiba so talora nen agagik. Papablien kon lanang itan ya itatarya nen Mamang laotla et kabat kon pian makasaliw na satan et sanagew ya natatalem ed danum tan sabon so lima-lima nen ina’k diad panagpesak to’y kawes na arum.
“Agkayo mapaga Mamang, makasumpal ak. Tan siak la so makauley ni,” akaimis ya pinaseguroan ko’y maaron inak.
Komatlon minuto…
“Kuya, wala’y ilalako yon pelikula, say titulo to Kubrador? Tan say sakey ni et Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros?
Siak so maniilalon onebat so managlako’y DVD ya kinatongtong ko na “on.” Tutal et amin met natan lawarin babantayan ed sinean et napepeke met la, nakokopya, tan ilalako et mas abeban presyo.
No makaanap tan makasaliw ak ed satan natan, siguradon anggapo lay pampagaan ko. Diad katuaan to, akatongtong ko so maestro’k nen neman labat. Tetepeten ko no panon kasin naremidyuan met so gradon inter to ed siak.
“Kasalanan mo itan,” matalek ton inyebat.
“Sir, pasensya kayo la. Anggapo met so agew ya ag ak dinmago ed klase yo. Balet ta talagan agko ayarian ya ipasa so say impagawa yon proyekto lapud ta agak pinasempet ya tampol na say manidyer mi ed saman ya agew,” saya so inyebat ko ed mikakasin boses.
Maestro’k si Sir Daniel. Pandinayewan kon tuloy so sayan Maestro lapud da talagan marundunong. anggano ibaga da nin balbaleg so laman to tan ambelat iray panangakar to. Tutal, baleg met so utek to. Saya so komaduan danay ya nagmaliw to ak ya estudyante ed parehon klase. Agko asumpal so sayan klase nen inmuna lapud ta tinmunda ak ya agano ed panaaral nen nansakit si Mamang. Sinublayan ko si inak ed pankikimey ed abung tan panasikaso ed agagik.
Diad komaduan pankanawnawa, si Sir Daniel lamet so nagmaliw ya Maestro’k. Istrikto, so kuan na karaklan ed kapara’k ya estudyante, balet ta ayos labat ed siak itan. Wala ra so mangibabaga met ya anggano marundunong ya manbangat et wala met so kakapuyan to. Ompaway itan laotla no amta ton wala so pankaukolan na saray estudyante ed sikato. Balet ta nen sinmingger ak ed sikato pian mikasi et inkaindan ko la iratan ya tongtong-tong nipaakar ed si Sir.
Komapat ya minuto…
Maong ni ingen si Sir Daniel, natatalosan to ak. Inikdan to ak na sakey nin pankanawnawa. Mainomay ya katongtong.
“Balet dapat, wala’y kaiba ton naakan tan nainom, Jay,” say kuan to legan ton ipapanengneng ed siak so Class record to. Kayari ton impaliwawa ed siak no akin et inikdan to ak na bagsak ya grado et imbaga to met ya sarag to itan ya salatan. Say kasalat labat et isaliwan ko’y libro tan DVD na saray pelikulan nayari ton usaren ed klase tan ed pambabangat to.
“On sir, anggapo’y problema,” maliket ya inyebat ko. No ag umanen nen Sir so gradon inter tod siak, siguradon ag ak makapansumpal. Sigurdaon manermen si Mamang. Tan siguradon panermenan ko itan.
Maong ta wala iray kapara nen Sir Daniel ya makatalos. Diad katuaan to, aliwan saya so inmunan pankanawnawan tinalosan ak nen Sir. Nen imbeneg ed ag ak akapan-eksamin ed klase to lapud ta kinaukolan kon awiten ed clinic ed baranggay mi so bulirek ya agik. Tan say ipasahik komon ed saman ya agew et inusar parad tambal to. Akikasi a ked si Sir ya abuluyan to ak ya makapan-eksam komon lapud ta kawaen met so impansagpot kon impamparaan.
Inabuluyan to ak daput no, isaliwan ko kuno na say naakan to para ed ugto. On, makatalos so sayan Maestro’k.
Komaliman minuto…
“Anggapo’y ontan ya ilalako’k ‘aro,” say ebat na say managlakon katongtong ko insan pinmiyeng ni.
Inmakar-batik ak la lamet pian mantepet ed arum ya manlalako. Akisampiruan ak anggan ed saray onlalabas iran luganan no panon ya akisampiruan ak met ed saray eksamin ya inter ed sikami ni Sir Daniel. Say pankelawan ko labat lanti, anggan panon ni so gawaen kon panaral ed klase to, et naynay ak ya makakaalay abeban grado, kaslakan et bagsak ni.
Mahilig ya mangiter met si Sir Daniel na sandarakel tan makakapal iran babasaen odino mas kabkabat ed tawag ya hand-outs dia ed eskuwelaan mi. Pian kuan ko et makaaral ak tan ag ak nautit ed klase et talagan mangaala ak saratan anggaman kaukolan min bayaran iratan. No maminsan ni ingen et anggano anggapo lay isaliw ko’y pangugtuan, basta makaala ak na saray hand-outs.
Aaralen tan babasaen ko iratan, anggad nasabi so palbangon, anggano onkukukaok la’y manok. Panggugunaetan kon talagan natalosan so karga na saratan. Balet ta, siansia nin itnol so nanaalak no wala’y eksamen.
No maminsan ingen et uumamengen ko la no kasin talagan makapuy ak ya impangulo odino talagan wala so pankulangan na say Maestro’k a singa ibabaga tan papanisiaan na arum iran kaklasik. Balet diad sayan bekta et ag ko nayarin kuwestyunen so talindeg na sayan Maestro ed satan ya pamaakaran. Mas nakaukolan kon amuyuten si Sir Daniel ta pian dengelen to’y kerew ko tan ikdan to ak na maaron konsiderasyon.
Komanem a minuto…
Anggapo.
Anggapo.
Anggapo.
Apasakey so ebat na saray managlakon nantepetan ko. Singa nen imbeneg ya samba. Kapagno ontuktok ak ed opisina di Sir Daniel tan sikato’y anapen ko et puros “anggapo” sa naawat kon ebat.
“Independent film kuno kasi so aanapen ko iran pelikula,” apasakey met ya ebat ko ed saray managtagilako.
Say imbaga nen Sir, no nasaliw ko irayan kopya na pelikula tan niter ko ed sikato, nausar to iraya ed klase laotla et isyu ed kaliber-liber tayo tan problema’y karaklan so karga tan tema na sarayan babantayan. Balet ta agto met imbagad siak no iner ko iratan anapen tan saliwen. Nen kayari aminpiga-pigan impanali et siak so kinatongtong ko, saya so kinerew to. Agak pa la kinmontra.
Siopa ak met ta pian onkontra awa? Ag ko labay ya ipungit-pungit to ak tan pabaingan ni ingen. Say sakey ni, siak so walaan na pankaukolan ed sikato. Tan nagkalalo lad amin, sikato’y akanemben na numeron ompaway ed tanscript ko ya nayarin mangerep ed pilalek kon makapansumpal odino mamadarlang ed satan.
Komapiton minuto…
Saya so sampot ya agew na pangisumite na saray aplikasyon para’d saray mansumpal ed sayan taon ed eskuwelaan mi. Maniilalo si Mamang ya makapan-martsa ak ed sayan bulan, ya iyawat ko ed sikato so sakey ya diploman mamalua ed sikato.
Nen unaan, gagalak met so makapansumpal ya kaiba ed saray Cum Laude. Balet ta ag naynay ya akikasakey ed siak so uniberso tan nagmaliw ya mas mairap para ed siak so pandampot ed karaklan ed saray kakaukolanen ed saray klase mi lapud kakisiray kuwarta tan panaon, ampano ag la itan magmaliw ya posible. Anggaman ontan, siguradon napaliket nin siansia so pamilya’k ed pakanengneng da ed siak ed entablado tan pakadngel ed ngaran ko ya kaiba ed saray balon akapangraduar.
Manaalagar si Sir. Agko nayarin palabasen so sayan pankanawnawa.
Komawalon minuto…

Anggad natan pa et tetetelen ko’y inkasiak a dili. No akin et mas pinilik ya ag on-absent ed trabaho. Agko la ingen niiter ed dugan oras so proyekton sanlabik a nilamayan tan sinumpal. Tetetelen ko met so inkasiak. No akin et masakit ak met no maminsan, no akin et agko tampol nibatikan iray agagik tan si Mamang ed abung. Bilang resulta et wala ra ingen so eksamin ya agko naala.
Nen inmuna, say talagan kinerew ko ed say Maestrok et ikdan to ak na special exam.
“Ag mo itan nayarian,” makakalek nin ebat to ed siak. “No saray kaklasim et ag akapasa, sika ni?
Say tinmumbok ya kinerew ko et komon awaten to so say nanirapan ko met ya proyekto. Balet ta say kuan to, agto met lan lamang itan naapresya.
“Saliw mo labat la irayan DVD tan siak la’y makauley ed sika,” say kuantod siak.
Komasiyam ya minuto…
Siansia ni walad nonot ko’y Mamang. Medyo ansakit la’y salik ed kakabeltang, kakabatik-akar ed panaanap ed papasaliw nin Sir Daniel. Papakepaen balet na say imis nen Mamang ed nonot ko so kesaw tan sakit na salik.
Manliket si Mamang. Anggapo la kasi si Papang. Siak la so papegan na amin. Tan maliket ko met iran suportaan. Datin mimila so ama’k ed panggagawa’y abung ed baranggay mi. Sakey ed saray marundunong ya karpintero. Say pigagep nen saman nen Papang et say pakanengneng to’d siak ya akasulong na toga tan say makatulong ak met ed pamilya mi ed pinansiyal.
Balet ta asapbay ya nanpatanir si Papang. Tan manlapu lad saman, angoman la’y amin ed siak tan ed panagbilay mi. Say datin mairap balet ta walaan na inkapnek so mas inmirap. Balet agko tinaynan so piugagep nen Papang para ed siak. Linmoob ak ed nankakapigalan anapan – nanlinis, nan-uras na nan-akanan ed saray pananganan, lumuluto ed arum ya restawran, asalik pati mankargador ed tindaan, diad lakuay belas. Satan so tinmulong ed siak ya anggano mairap et makapan-aral.
Komasamplon minuto…
“Magano ta iyanapan ta ka,” say kuan na sakey nin tinderan kaarap ko. “Singa wala’y ontan ya lako’k.”
“Sige pa sirin. Piapura yo la, panangasi yo,”
Medyo akalinawa ak na daiset. Komon ta wadman ni si Sir Daniel ed opisina ra kapawil ko ed eskuwelaan. Say kuanto kasi nen neman et no agko naabutan, anggapo lay nagawaan to tan anggapo lay nagawaan ko.
Komalabinsakey ya minuto…

Sinmebang ed nonot kon bigla. Si Lemuel – sakey ed saray kaeskuwela’k, kaparak met na sitwasyon, ag lan talaga makapansumpal ed sayan taon lapu labat ed sakey ya subject – say klase nen Sir Daniel. Imbes ondengel ed si Sir et inebatan to.
“Akin kasi et agyo kami la abuluyan ya makapan-eksam. Tutal et nanaral kami met,” maangat ya ebat to. Kinmuliseng labat si Sir Daniel tan imbeneg da la.
Maong ta siak et ag la anisian nasarag kon makapasa ed special exam. Maong ta tinulok kon tampol si Sir Daniel.
Komalabinduan minuto…
Sasalien kon i-text si Sir. Ibabagak ya alagaren da ak labat ta niiter ko met la’y kekerewen da bilang kasalat na say kekerewen ko.
Kasin nanaawat da’y mensahek?
Manaanap nin siansia so managlakon katongtong ko nen neman. Komon ta walan tua. Tan komon et naalagar ak na say maestrok.
Komalabintalon minuto…
Inlirep kon agano’y mata’k. Pakaliknak et manbabaweran iray pait ko. Agak ni anggan angugto ed impan-alagar ko ed si Sir Daniel diad paway na opisina ra. Inalager kon siak so arapen to tan katongtongen. Nampawil pawil ak met anggan akumbinsik ya dengelen to ak.
“Jay, no niiter mo’d siak itan, naapiger da’y gradom. Walaan ak la kasi na arum iran independent film. Atan labat lay anggapo,” imbaga nen Sir legan ton gagatgaten so impriton manok ya lanang kon iseserbi ed saray mamangan ed restawran a pantatrabahoan ko natan balet ta anggan aminsan et agko ni atawayan.
Pian siak so katongtongen to et kinmerew ni na masarap ya naakan. Katon batik ak ya tampol ed pantatrabuan ko tan angaliw ed satan. Diad tua et agko itan sinaliw. Siguradon bawasen da so bili na satan ed suwelduen ko.
Komalabin-apat ya minuto…
Nilukasan ko la ira’y mata’k. Abantag ko la’y managlakon piawit to’y sasaliwen ko.
“Sanlasus ya amin,” nadngel kon inkuan to.
Agugok labat la so ulok ed nadngelan ko. Aliwan magenap so kuartan akera ed bulsak. Kapa-kapa ak ed piawit kon bag a singano wala ni arum ya niatol kon kuwartak. Nananap ya agano na iyarum ko ed bayar ko. Nen anggapo’y napapaway ko, say alinggis ko labat la et say sulong kon relo.
Impatawir iya nen Papang ed siak antis ya sikato’y inatey. Lanang ya papanonotan ak nen Mamang ya alwaran tan aroen so sayan relo. Nen insulong ko iya nen kabuasan, et agko anggan inilaloan ya ekalen ko iya lapud sayan rason.
”Atsi, itilak ko ni iya ed sikayo. Kulang so ibayar ko,” manaapuran kuan ko. “Agkayo balet mapaga ta ompawil ak dia pian iter ed sikayo so kulang ko tan pian aleen iya. Wala labat so sambuten kon katongtongen. Aalagaren da ak.”
Insan ko la imbeneg so akasangin managlako insan ak binmatik paarawi ed sikato. Nantelek-telekan ak la ed boses tan tawag na say bin managlako…tan say boses nen Mamang.
Komalabinliman minuto …
Amayamay ni luganan ya onlalabas balet ta say salik ni so ilaloan ko ed saya. Asumpal la so kinse minutos ya inter ed siak nen Sir Daniel. Naanik la isipen so kuwartan ipamasahe’k ed bus pasempet ed sikami, odino no panon kon bawien so relon patawir nen Papang ed siak ya insalat ko para labat ed kerew nen Sir Daniel.
Inakar-batik ko lamet papawil so dalan paarap ed eskuwelaan mi. Akar, batik. Akar, batik. Akar, batik. Anggano ngarem la tan aliwa lan atagey so agew et man-ang-angatay so linget ko. Agko la sinalin pinunasan ni itan. Kawaen so oras. Manaalagar ed siak so Maestrok.
Tinangay koy tawen ya agano. Onkakapal so lurem tan medyo ombibilunget so tawen. Magkakauran.
Eeeeeeeennnnnnnggkkkk! Naupot la’y oras.

Maning-engas ak ya tinmakotok ed puerta’y opisina na say Maestro mi. Nen anggapo’y oneebat manlapud loob, nilukasan ko itan insan ak tinmakiling ed loob. Agko balet anengneng si Sir Daniel.
“Si Sir Daniel? Wadia ni ra?” so tepet ko. Sakey ed saray kaiba dad opisina so inmebat.
“Ay, anggapo la dia, akasempet –“
Agko la nadngel so arum nin imbaga na say maestran inmebat ed say siak. Mapalagapag la’y uran. #

Advertisements

Author:

Senior High School Teacher from the Philippines.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s